Kręta droga do europejskiej « CIA »

, par Kamil Mikulski

Kręta droga do europejskiej « CIA »

Parę lat temu (2018) na konferencji Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ), na której omawiana była przyszłość i możliwy kształt UE, zadałem prelegentom pytanie dotyczące perspektyw utworzenia Europejskiej Agencji Wywiadu.

Kontekstem pytania było zacieśnianie współpracy międzynarodowej w ramach różnych inicjatyw, a że współpraca obronna często przywodzi na myśl inne inicjatywy, w tym np. ochronę granic, kooperację policyjną, czy też właśnie współpracę wywiadowczą, pytanie wydawało się zasadne. Uważam, że zagrożenia dla bezpieczeństwa Europejczyków wynikają niejako z natury rzeczy i należy mieć na uwadze, że ich zmieniające i adaptujące się do nowych czasów formy, wymagać będą rozwijania odpowiednich możliwości przeciwdziałania.

Ryzyko organizacyjnej inflacji ?

Rzeczywiście, temat powstania europejskiego odpowiednika CIA nie jest niczym nowym i podobne przedsięwzięcia pojawiały się wcześniej. Przykładowo, w maju 2017 r., przedstawiciele niemieckiej agencji wywiadu (Bundesnachritendienst, BDN) odrzucili propozycję wysuniętą m.in. przez prezydenta Francji, Emmanuela Macrona [1]. Podobny pomysł wyszedł również od Komisji, gdy komisarz DG HOME, Dmitris Avramopoulos, wezwał do stworzenia europejskiego systemu wywiadowczego [2]. Jak to często bywa w obszarze obronności, sceptycy obawiali się dublowania NATO, « inflacji » organizacyjnej (są przecież INTCEN i EUROPOL) oraz ryzyka związanego z poszerzeniem łańcucha bezpieczeństwa o kolejne ogniwo. Innym powodem była niechęć do tworzenia ośrodka, który byłby na poziomie ponadnarodowym i którego kompetencje pokrywałyby się z tymi, w które wyposażone są organy państw narodowych w ramach swoich, zazdrośnie strzeżonych, prerogatyw. Temat « europejskiego CIA » trafił do zamrażarki na dwa lata.

ICE

Kolejna inicjatywa, zresztą podobnie jak poprzednia, przyszła z Paryża. 25 marca 2019 r. 22 kraje UE i UK zdecydowały o powstaniu w niedalekiej przyszłości ICE (Intelligence College in Europe) [3], którego charakter miałby zostać doprecyzowany w drodze listu intencyjnego. Zgodnie z planem, 26 lutego 2020 r. w Zagrzebiu podpisano list w sprawie utworzenia nowego ośrodka wywiadowczego jakim będzie ICE. W zamyśle krajów uczestniczących ma być to platforma na kształt ośrodków doskonalenia (centre of excellence) ułatwiająca wymianę dobrych praktyk w zakresie (kontr)wywiadu, cyberbezpieczeństwa i ochrony danych. Jednocześnie, ICE nie ma mieć ani stałej siedziby ani charakteru operacyjnego, ani nawet stałego kierownictwa - spotkania będą prowadzone przez państwo, które aktualnie będzie sprawowało swoją jednoroczną, opartą na rotacji, prezydencję. Dotychczas do inicjatywny nie przystąpiła m.in. Polska, jednak cytowane przez Politico [4] źródło wskazuje na problemy natury administracyjnej i wyrażana nadzieję na rychłe przystąpienie Rzeczpospolitej do projektu.

Synergia dla poprawy bezpieczeństwa Europejczyków

Ponadunijność ICE wynika z chęci ścisłej współpracy państw członkowskich UE z pozostałymi państwami Europy (do ICE zaproszone zostały Wielka Brytania, Szwajcaria czy Norwegia [5]), natomiast międzyrządowy charakter jest typowy dla obszaru bezpieczeństwa, co można zaobserwować w innych podobnych inicjatywach, takich jak np. PESCO. Podobnie typowo należy ocenić powstałą strukturę – wynika ona z uzasadnionych potrzeb, jest krokiem w słuszną stronę oraz kompromisem, który ma na celu wykorzystanie efektu synergii dla poprawy bezpieczeństwa Europejczyków. Cieszy jednak, że nieoperacyjny charakter ICE pozwolił przełamać opór sceptyków i dołożyć kolejny element do architektury bezpieczeństwa Europy. Tomistyczne argumenty przeciw mnożeniu bytów są być może słuszne, nie odnoszą się jednak do kwestii, dlaczego - mimo palącej potrzeby - zarówno możliwości jak i zasoby ludzkie w organizacjach dbających o to bezpieczeństwo (np. INTCEN) – tak niewielkie. Powyższe obserwacje nasuwają wniosek, że Europejczycy wciąż nie mogą liczyć na swoje własne CIA, jednak kolejne forum współpracy i wymiany, zbliża nas potencjalnie do jej stworzenia [6], natomiast poziom naszego bezpieczeństwa podnosi się choćby i z tego względu, że potrzeba tejże współpracy jest dostrzegana na poziomie międzynarodowym.

Notes

[1Philip Kaleta, Germany rejects creating European intelligence agency, 10 maja 2017, [online] : https://www.politico.eu/article/germany-rejects-creating-european-intelligence-agency/.

[2Emma Anderson, Commissioner calls for European intelligence system, 9 kwietnia 2017, [online] : https://www.politico.eu/article/commissioner-dimitris-avramopoulos-calls-for-european-intelligence-system/.

[3Intelligence College Europe, [online] : https://www.intelligence-college-europe.org/.

[4Jacopo Barigazzi, Rym Momtaz, European spies dare to share, 26 lutego 2020, [online] : https://www.politico.eu/article/european-spies-dare-to-share-intelligence-college-in-europe-ice/.

[5Chorwacka Agencja Prasowa HINA, First Step Taken Towards Establishing Intelligence College in Europe, Total Croatia News, 26 lutego 2020, [online] : https://www.total-croatia-news.com/politics/41753-intelligence-college.

[6Warto zapoznać się w tym kontekście np. z wyrażoną w EU Observer opinią Thorstena Wetzlinga ze Stiftung Neue Verantwortung - Europe quietly becoming a spy superpower, 23 października 2019, [online] : https://euobserver.com/opinion/146376.

Vos commentaires

modération a priori

Attention, votre message n’apparaîtra qu’après avoir été relu et approuvé.

Qui êtes-vous ?

Pour afficher votre trombine avec votre message, enregistrez-la d’abord sur gravatar.com (gratuit et indolore) et n’oubliez pas d’indiquer votre adresse e-mail ici.

Ajoutez votre commentaire ici

Ce champ accepte les raccourcis SPIP {{gras}} {italique} -*liste [texte->url] <quote> <code> et le code HTML <q> <del> <ins>. Pour créer des paragraphes, laissez simplement des lignes vides.

Suivre les commentaires : RSS 2.0 | Atom